Βαλβιδοπάθειες

Η καρδιά διαθέτει τέσσερις βαλβίδες, δύο στη δεξιά πλευρά (τριγλώχινα και πνευμονική) και δύο στην αριστερή (μιτροειδής και αορτική).

 

Η στένωση μίας βαλβίδας (η μείωση του λειτουργικού της στομίου) και η ανεπάρκεια (μη ικανοποιητική σύγκλειση με αποτέλεσμα αίμα να επιστρέφει προς τα πίσω) μπορεί να είναι συγγενείς, δηλαδή εκ γενετής ή επίκτητες παθήσεις λόγω ασβέστωσης και εκφύλισης.

 

Η στένωση της αορτικής βαλβίδας λόγω ασβέστωσης αποτελεί τη συχνότερη βαλβιδοπάθεια στους ηλικιωμένους. Όταν εμφανίζεται σε νεότερη ηλικία συνήθως η βαλβίδα είναι εκ γενετής δυσπλαστική (δίπτυχη σε ένα ποσοστό περίπου 2% του πληθυσμού αντί για τρίπτυχη που είναι το φυσιολογικό). Η υπερηχογραφία αποτελεί την κύρια μέθοδο απεικόνισης και ποσοτικοποίησης της βαρύτητας της στένωσης. Σοβαρού βαθμού στενώσεις που προκαλούν συμπτώματα στον ασθενή πρέπει να αντιμετωπίζονται επεμβατικά συνεκτιμώντας την καρδιακή λειτουργία και τυχόν συνυπάρχουσες παθήσεις. Η επέμβαση είναι είτε χειρουργική είτε διαδερμική (TAVI) αναλόγως του προβλήματος.

Η στένωση της μιτροειδούς βαλβίδας συσχετίζεται με επανειλημμένες στρεπτοκοκκικές λοιμώξεις που δεν έλαβαν αντιβίωση σε παιδική ηλικία και εκδήλωση ρευματικού πυρετού (ανοσολογική αντίδραση του οργανισμού στον στρεπτόκοκκο) και είναι σπάνια στις ανεπτυγμένες χώρες.  Αντιμετωπίζεται εύκολα με διαδερμική βαλβιδοτομή με μπαλόνι εφόσον δεν έχει επασβεστωθεί σημαντικά.

 

Η ανεπάρκεια της αορτικής βαλβίδας μπορεί να οφείλεται σε βλάβη στις πτυχές της βαλβίδας ή σε διάταση της αορτής. Η βαλβίδα δηλαδή δεν κλείνει καλά στη διαστολή με αποτέλεσμα αίμα από την αορτή να γυρίζει πίσω στην καρδιά. Ένδειξη για χειρουργείο έχει η σοβαρού βαθμού ανεπάρκεια με συμπτώματα ή η διάταση της αορτής άνω των 55 χιλιοστών.

Η ανεπάρκεια της μιτροειδούς είναι πολύ συχνή στο γενικό πληθυσμό. Μια μικρή διαφυγή σε παιδιά και ενήλικες είναι φυσιολογικό φαινόμενο. Η ανεπάρκεια της μιτροειδούς μπορεί να οφείλεται σε βλάβη των γλωχίνων της βαλβίδας (πχ πρόπτωση που απαντάται σε ποσοστό 2,4 % του πληθυσμού), ασβέστωση του μιτροειδικού δακτυλίου με την ηλικία, διάταση του μιτροειδικού δακτυλίου λόγω κολπικής μαρμαρυγής και διάταση της αριστερής κοιλίας.  Στις σοβαρές περιπτώσεις γίνεται χειρουργική επιδιόρθωση της βαλβίδας ή αντικατάσταση με μεταλλική.  Τα τελευταία χρόνια αναπτύσσονται και ελάχιστα επεμβατικές διαδερμικές μέθοδοι (όπως το mitral clip).

 

Οι βαλβιδοπάθειες της δεξιάς πλευράς της καρδιάς (πνευμονική, τριγλώχινα) συνήθως δεν αντιμετωπίζονται επεμβατικά λόγω των χαμηλών ροών εκτός αν προκαλούν σημαντική αιμοδυναμική επιβάρυνση.

 

Οι καρδιοχειρουργικές επεμβάσεις γίνονται πλέον με μικρότερες τομές (πχ mini θωρακοτομή έναντι της κλασικής στερνοτομής) που πέρα από το καλύτερο αισθητικό αποτέλεσμα, πλεονεκτούν στην ταχύτερη ανάρρωση. Παράλληλα έχουν αναπτυχθεί νέες διαδερμικές τεχνικές, όπως η βαλβιδοπλαστική με μπαλόνι, η  διαδερμική αντικατάσταση αορτικής βαλβίδας (TAVI)  και το mitral clip, οι οποίες όμως προς το παρόν είναι εγκεκριμένες για πολύ συγκεκριμένες κατηγορίες ασθενών.